Mieszkaliśmy w dzielnicy Colaba, która jest położona w pobliżu głównych atrakcji miasta i jednocześnie usiana setkami tanich hotelików oraz restauracji. Nasz hotel mieścił się 300 metrów od najsłynniejszego i chyba największego hotelu miasta, czyli Taj Mahal oraz sąsiadujących z nim Wrót Indii. Dlatego zwiedzanie zaczęliśmy właśnie od nich.

Podczas naszego 3 dniowego pobytu widzieliśmy także zachwycający, neogotycki dworzec Victoria Terminus z 1888 roku oraz mieszczący się tuż obok, trochę młodszy budynek Poczty Głównej. Oczarowały nas także, znajdujące się w ścisłym centrum miasta, liczne budynki kolonialne w tym: kompleks Uniwersytetu Mumbajskiego (szczególnie zachwyciła nas ażurowa klatka schodowa i imponująca wieża zegarowa jednego z gmachów), Sąd Najwyższy – drugi co do wielkości budynek publiczny Mumbaju,  okazały Elphinstone College – w weneckim stylu gotyckim, obecnie mieści m.in. Archiwum Państwowe oraz Bilblioteka David Sassoon, a także misternie rzeźbiona fontanna Flory.

Ciekawe okazały się okolice Horniman Circle – okrągłego terenu zieleni, na którym niegdyś handlowano bawełną. Znajduje się tam m.in. konsekrowana w 1718 roku anglikańska Katedra św. Tomasza – najstarszy kościół w mieście. Jej wnętrze zdobią piękne, marmurowe pomniki upamiętniające bohaterów brytyjskich oraz grobowiec pierwszego biskupa Mumbaju. Z drugiej strony placu stoi najstarszy budynek epoki kolonialnej – klasycystyczny Ratusz, obecnie Biblioteka Towarzystwa Azjatyckiego. Nieco dalej zobaczyć można najstarszą azjatycką giełdą papierów wartościowych oraz najstarszą sefardyjską Synagogę Kenneseth Eliyahoo.

Z kolei u zbiegu ulic Mahatma Ghandi i Shadid Bhagad Singh Marg, tj. kulturalnego centrum Mumbaju, znajduje się indoarabskie Muzeum Księcia Walii oraz edwardiański gmach Narodowej Galerii Sztuki Współczesnej. W tym miejscu podziwiać także można dawny Majestic Hotel – budynek z wieżyczkami przypominającymi minarety i ciekawymi balkonami, Regal Cinema – kino w stylu Art Deco oraz indogotycki Sailors House – gmach z płaskorzeźbą Neptuna na frontowym szczycie, mieszczący aktualnie posterunek policji.

Zachody słońca podziwialiśmy natomiast spacerując Marine Drive -  nadmorską promenadą, przy której stoją pięciopiętrowe domy w stylu art deco. Nad budynkami górują dwa stadiony do krykieta – Wankbede Stadium oraz Brabourne Stadium.

[Show as slideshow]

Wieczorem mamy samolot z Dabolim do Mumbaju, przed nami ostatni przystanek w Indiach.

Panjim, zwany też Panaji, jest stolicą stanu Goa od połowy XVIII wieku, kiedy to Old Goa zostało opuszczone z powodu kilku epidemii. Położony jest nad rzeką Mandowi i przypomina miasteczka śródziemnomorskie, a to za sprawą wielu budynków kolonialnych.
Najbardziej znanym obiektem jest tu kościół Matki Bożej Niepokalanej. Wzniesiono go w 1619 roku. Ma barokową fasadę z dwiema wieżami po bokach i centralnie umieszczoną dzwonnicą. Do kościoła prowadzą wspaniałe schody frontowe.
Warto też zwiedzić XIX-wieczne dzielnice mieszkalne Fontainhas i Sao Tome. To skupisko europejskich, kolorowych domów krytych dachówką.

Old Goa

W sercu Starej Goi, stolicy portugalczyków do połowy XVIII wieku, znajduje się wspaniały zespół zabytków sakralnych. Większość zaprojektowali architekci włoscy i portugalscy w różnych stylach europejskich.
Bazylika Bom Jesus to wielka barokowa budowla z 1594 roku, w której znajuje się wystawny grobowiec św. Franciszka Ksawerego. Uwagę zwraca również przepiękna drewniana ambona.
Katedra Se, znajdująca się na przeciw, to największy kościół w Azji. Renesansowa budowla kryje 15 ołtarzy. Fasadę zdobiły dwie kwadratowe wieże dzwonnicze, ale do dziś przetrwała tylko jedna.
Ustawiony w przeciwnym kierunku do katedry jest Kościół św. Franciszka z Asyżu. Został on wziesiony w 1521 roku. Piękne drzwi prowadzą do barokowego wnętrza, które zdobią freski, rzeźbiona ambona, złocony ołtarz oraz malowane płyciny w prezbiterium, przedstawiające różne sceny z życia świętego. Tuż obok, za muzeum archeologicznym, mieszczącym się w zabudowaniach klasztoru św. Franciszka z Asyżu, znajduje się powstała w 1510 roku Kaplica św. Katarzyny. Służyła ona jako katedra do czasu zbudowania Katedry Se.
Nieco dalej, nad rzeką, znajduje się Łuk Wicekróla. W XVII wieku, gdy do Goi przybywało rocznie 1000 statków, nowi mieszkańcy przechodzili pod łukiem zbudowanym przez wicekróla Francisa da Gamę. Nieopodal znajduje się brama do Pałacu Adil Szacha. Z tej rezydencji wicekróla w latach 1554-1695 pozostały jedynie nadproże i bazaltowe wsporniki.
Tuż obok bramy mieści się, zbudowany przez włoskich zakonników w 1651 roku, Kościół św. Kajetana. Projekt nawiązuje do bazyliki św. Piotra w Rzymie. Kopuła i wnętrze na planie krzyża greckiego utrzymane są w stylu włoskiego baroku.

Południe Indii bardzo różni się od północy. Goa to była kolonia portugalska i widać wyraźnie wpływy tej kultury. Dominującą tu religią jest rzymski-katolicyzm. Wszędzie pełno starych kościołów i kapliczek oraz wiekowych hacjend i pałaców byłych właścicieli ziemskich. Domy pomalowane są na intensywne kolory – dominuje indygo, mango, orange, czerwony i fiolet – dzięki czemu wybijają się z otaczającej je, bujnej zieleni.
Całkowicie zmieniła się również pogoda. W końcu mamy nasze ukochane ciepełko, słońce i bezchmurne, błękitne niebo.
Wyraźnie odczuwamy też, że jest tu czyściej. Zaobserwowaliśmy także mniejszy ruch oraz że kierowcy mniej klaksonią. No i najważniejsze… picie piwa jest tu legalne, a Kingfisher (For sale in Goa only) dostępny jest w każdej knajpie.

Taj Mahal

To słynne mauzoleum wybudował cesarz Szach Dżachan dla zmarłej w 1631 roku żony Mumtaz Mahal. To idealnie proporcjonalny grobowiec zwieńczony ogromną kopułą. W jego narożach wznoszą się cztery okrągłe minarety. Ściany ozdobione są wersetami z Koranu oraz ornamentami kwiatowymi. Wewnątrz w komnacie grobowej, za marmurową, ażurową przesłoną, mieszczą się symboliczne sarkofagi małżonków.
Z budowlą sąsiadują dwa identyczne pawilony: zachodni – meczet oraz wschodni – sala zebrań.

Poza tym w Agrze

Twierdza Agra, którą zbudował na lewym brzegu Jamuny w XVI wieku cesarz Akbar w związku z przeniesieniem stolicy państwa Mogołów do Agry. Potężne mury z czerwonego piaskowca otaczają zespół zabudowań pałacowo-dworskich.

Po drugiej stronie Jamuny wznosi się Baby Taj czyli mały, elegancki grobowiec Itimad ud-Dauli. Był to teść Szacha Dżachana i jednocześnie wezyr cesarstwa Mogołów.

St. John’s College to budowla z czerwonego piaskowca nawiązująca stylem do architektury Fatehpur Sikri.

Okolice Agry

Fatehpur Sikri jest stolicą imperium Mogołów zbudowaną 1571 r. przez cesarza Akbara. Miasto  wymarło w 1585 r. z powodu braku wody, jednak zespół architektoniczny przetrwał w doskonałym stanie. Najważniejsze budynki to: urzekający dom tureckiej sułtanki, przepiękny Diwan-e Khas – pawilon prywatnych audiencji, budynek mieszczący sypialnię cesarza oraz pięciokondygnacyjny otwarty pawilon dla żon Akbara.
Poza częścią pałacową trzeba również zobaczyć Jama Masjid – wielki meczet górujący nad Fatehpur Sikri. Najważniejsze w meczecie są marmurowy grób Shejcha Salima Ćiśti oraz Buland Darwaza – wielka 54 metrowa Brama Zwycięstwa.

Mauzoleum Akbara leży w Sikandrze na przedmieściach Agry. Budowę rozpoczął sam cesarz, a zakończył w 1613 r. jego syn Dżachangir.

Zwiedzanie Agry podzieliliśmy na dwa dni, pierwszego zabytki znajdujące się w mieście, a drugiego, na zwiedzanie okolic wynajęliśmy kierowcę na cały dzień, co buło niedrogim, a praktycznym rozwiązaniem.

Drugim ważnym zabytkiem jest Czerwony Fort. Nazwę swą zawdzięcza kolorowi piaskowca, z którego został zbudowany w latach 1638-1648 przez Szacha Dżachana.

Widzieliśmy również Purana Kila - stary fort wybudowany przez drugiego władcę dynastii Mogołów -Hamajuna. Najważniejszymi budynkami fortu jest wzniesiony w 1541 r. meczet Kila-e Kuhna oraz ośmiokątna dwupiętrowa wieża.

Zwiedziliśmy też cztery ważne delhijskie świątynie:

Dżama Masdżid – meczet zwany piątkowym z trzema wielkimi czarnobiałymi kopułami i parą bliźniaczych minaretów. Podczas piątkowych modlitw może on pomieścić 25 000 chłopa.

Dom modlitwy Bahaitów – świątynia zbudowana w latach 1980-86. W kształcie rozwiniętego 27-płatkowego kwiatu lotosu. Bahaici wymyślili sobie świątynię w której wyznawcy różnych religii mogą przychodzić tu na medytacje i uczestniczyć w obrzędach.

Hinduska Świątynia Ashkhardham wybudowana w 2005 roku z różowego piaskowca i włoskiego marmuru. Ten olbrzymi obiekt zachwyca bogatymi zdobieniami. W 2007 roku została ona wpisana do ksiegi rekordów Guinessa jako największa świątynia Hindi ba świecie. Niestety w świątyni nie można robić zdjęć, aparat i telefony musiały zostać w depozycie.

Birla Mandir – wybudowana w 1938 roku ku czci bogini Lakszmi i jej męża Wisznu. Jest to pierwsza świątynia w Indiach, gdzie nie obowiązywał podział kastowy.

Obowiązkowym punktem zwiedzania Delhi jest Brama Indii, czyli potężny łuk upamiętniający indyjskich żołnierzy, którzy zginęli w I wojnie światowej oraz w III wojnie afgańskiej. Przeszliśmy też od niej aleją Rajpath przez plac Vijay Chowk na wzgórze Raisina. Znajdują się tam bliźniacze bloki Sekretariatu czyli siedziby rządu, oraz parlament Indii i Pałac Prezydenta.

Dzięki jednemu dniu ekstra, który zafundowały nam koleje delhijskie widzieliśmy też pięciokondygnacyjną, najwyższą w Indiach wolnostojącą wieżę Kutab Minar. Sąsiaduje z nią strefa archeologiczna Mehrauli.

Wszędzie jest BRUDNO!

Przy czym to słowo nabiera tu nowego znaczenia.
Jakby dobrze nam znany syf egipski lub tunezyjski przemnożyć przez 10 to dopiero wówczas mógłby syfowi indyjskiemu przybić piątkę. Puste opakowania po wypitych właśnie napojach, spożytym jedzeniu oraz resztki pożywienia lądują wprost na ulicy, tuż obok wymiocin oraz odchodów, nie tylko zwierzęcych.
Wielkim zaskoczeniem były dla nas publiczne toalety znajdujące się przy każdym większym skrzyżowaniu Delhi. Składają się one z trzech ścianek i muszli z człowiekiem na niej, usadzonym twarzą do ulicy. Musicie przy tym wiedzieć, że taki jegomość swobodnie może obserwować czy nie ucieka mu akurat autobus, bo nie jest niczym odsłonięty od jezdni. Toaleta w wersji Indian Style, w przeciwieństwie do opisanej powyżej Western Style, ma zamiast muszli jedynie dziurę. Wszystkich toalet jest niewiele, a indusów ponad miliard, więc jedną z zasad, których się tu nauczyliśmy jest to, że absolutnie, pod żadnym pozorem, nie chodzimy pod murami, murkami lub jakimikolwiek ściankami. Poza wielkimi jeziorami moczu, to również idealne miejsce do spluwania. Jedną z induskich używek jest czerwone coś do żucia w rodzaju tytoniu, sprzedawane w kolorowych sreberkach, trochę przypominających gumy. „Żujowizna”, jak ją ma w zwyczaju nazywać Kasia, barwi ich usta i zęby na czerwono oraz powoduje duży ślinotok.
 
Ruch uliczny

Światła, pasy ruchu, a nawet kierunki nie mają tu najmniejszego znaczenia. Pieszy nie ma tu pierwszeństwa nigdy i nigdzie, nawet na chodniku. Każdy jeździ jak chce, wolna amerykanka. Do tego dochodzi ciągły ryk klaksonów. Kasia ma po powrocie do kraju umówioną wizytę u laryngologa i ciekawi jesteśmy jaki ubytek słuchu jej wyjdzie podczas badania?
W pierwszej chwili zastanawialiśmy się jak będziemy przechodzić przez rzekę pojazdów na drugą stronę ulicy. Po paru próbach nauczyliśmy się po prostu wbijać pomiędzy samochody, riksze i motocykle. Jakoś nam się to udaje.
Motocykliści oczywiście jeżdżą tu bez kasków, a dzieci na przednich siedzeniach, wiadomo, bez fotelików.

Święte krowy

Nie wszystkie krowy w Indiach są niczyje. Część jest hodowana tak, jak u nas. Wszędzie natomiast pełno bezpańskich psów, zazwyczaj wychudzonych, chorych, często bez sierści i z okropnymi ranami.
Razem z krowami i psami w śmieciach buszują najczęściej świnie oraz osiołki, tak jakby i one nie posiadały właścicieli. Widzieliśmy także żerujące wielkie, drapieżne ptaki w centrum New Delhi.
W parkach oraz ogrodach otaczających tutejsze zabytki spotkaliśmy natomiast wiewiórki, papugi, kozice oraz małpki. Do pełni szczęścia brakuje nam już tylko słoni.

Bezpieczeństwo

Tylu kontroli osobistych, wykrywaczem metali i przeszukiwań plecaków nie przeszliśmy przez całe życie. Szczegółowe kontrole odbywają się nie tylko na lotniskach i dworcach kolejowych, ale także przed wejściem do zabytków, świątyń, stacji metra, a nawet centrów handlowych. Pod koniec wyjazdu nie będziemy potrzebowali lampek nocnych, bo dami będziemy świecić w ciemnościach.
W niektórych z tych miejsc bagaż musieliśmy zostawić w depozycie. Szczytem był Taj Mahal, gdzie plecaki mogliśmy w prawdzie wziąć ze sobą, ale już gumy, batoniki i Hallsy zostały zarekwirowane. Wynika z tego, że terroryści zatrudnili McGyvera i potrafią wysadzać budynki dropsami.

Mężczyźni

Faceci w Indiach bardzo wylewnie okazują sobie sympatię. Chodzą trzymając się za ręce. Często się obejmują i poklepują. Nie stronią też od biżuterii. Noszą takie same pierścionki z kolorowymi oczkami, jak kobiety.
Lokalnym hitem są tu włochate sweterki wykonane, wyglądające jak dobrze przystrzyżony trawnik. Im bardziej kolorowe, tym lepiej. Szczytem luksusu jest wpleciona w nie połyskująca nitka.
W chłodne dni obowiązkowym elementem stroju jest szalik, obwiązany fantazyjnie wokół głowy. W efekcie czego pół Delhi wyglądało tak jakby ich bolały zęby.
Starsi panowie pokrywają siwe włosy henną, przez co uzyskują „cudny” rudy odcień. Dzięki temu ich czuprynki w końcu wyróżniają się z tłumu.
Ulubionym sportem północnych Indii jest krykiet.

Kobiety

Większość kobiet nosi tradycyjne stroje. Wszystkie panie, nawet najstarsze babinki, mają przekłute nosy, co u nas przystoi jedynie młodym osobom.
Ważnym uzupełniem stroju każdej elegantki jest złota biżuteria oraz obdrapane do połowy z lakieru paznokcie. W chłodne dni, do klapek noszą śmieszne skarpety z jednym palcem, zawsze w cielistym kolorze.
Największym zaskoczeniem dla nas są pomalowane na czarno oczy u niemowląt.

Brakowało nam jednego dnia na zwiedzanie Delhi? Już nie brakuje. Dzięki świetnej organizacji kolei hinduskiej i ponad 7-godzinnemu opóźnieniu udało nam się zrealizować cały nasz plan. Prosimy więc nie narzekać przy nas na polskie koleje. Bach!

Teraz już jest jasne, dlaczego w pociągu niby dziennym mogliśmy wykupić tylko miejsca leżące. Bach! Kiedy kupowaliśmy bilety, jeszcze będąc w kraju, chcieliśmy poczuć sie jak hrabiostwo i wzieliśmy przedział z klimą. Niestety szybko pożałowaliśmy tej decyzji, bo pomimo przeszywającego chłodu na zewnątrz klimatyzacja w pociągu działa nienagannie. Bach!

Wagon z kuszetkami wygląda nieco inaczej od naszych. Niby są przedziały 4-osobowe, ale oddzielone od przejscia jedynie kotarą. Dolne łóżka można zamienić w kanapy do siedzenia. Po drugiej stronie korytarza, za kolejnymi kotarami, również znajdują się miejsca leżące, ale są ustawione wzdłuż ściany. Bach!

Bach! Bach! Bach! Bach! Bach! Bach!…

Pociąg trasę 200 km jechał przez 8h, więc zamiast o 16 do Agry dotarliśmy o 6 rano. Podobno to przez „fog problem”. Coś chyba sciemniają, Mieczysław Fog już dawno przecież nie żyje, a o zmarłych źle się nie mówi.